Transtibial Protezler
Diz Altı Protez Bacak Nedir?
Diz altı protez bacak, tıbbi adıyla transtibial protez, diz eklemi korunmuş ancak bacağın diz altı kısmını kaybetmiş bireylerde kullanılan yapay uzuv sistemidir. Bu protezler kişinin yeniden yürüyebilmesini, dengede durabilmesini ve günlük yaşam aktivitelerini bağımsız şekilde yapabilmesini amaçlar.
Diz eklemi doğal olarak korunduğu için:
- Yürüyüş daha doğaldır
- Enerji tüketimi daha düşüktür
- Rehabilitasyon daha kolaydır
- Hareket kabiliyeti diz üstü protezlere göre daha iyidir
Diz Altı Protez Bacak Kullanım Alanları
Diz altı protez bacak, diz ekleminin alt kısmından yapılan amputasyon durumlarında kullanılan bir protez sistemidir.
Kullanım durumları arasında travmalar, dolaşım sistemi rahatsızlıkları ve doğuştan gelen yapısal farklılıklar yer alabilir.
Diz Altı Protez Bacağın Kullanım Hedefleri
Diz altı protez bacak kullanımında aşağıdaki hedefler doğrultusunda destek sağlanması amaçlanmaktadır:
Yürüme fonksiyonunun desteklenmesi
Dengeye yardımcı olunması
Günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığın desteklenmesi
Sosyal yaşama katılımın desteklenmesi
Kas ve eklem sağlığının desteklenmesi
Diz Altı Protez Bacak Çeşitleri
A. Vakum Sistemli Protezler
1. Aktif Vakum Sistemli Diz Altı Protez Bacak
Aktif vakum sistemleri, diz altı protezlerde kullanılan bir tutunma yöntemidir. Bu sistem, protez soketi ile güdük arasındaki havayı pompa yardımıyla tahliye ederek negatif basınç oluşturur.
Temel Çalışma Prensibi
Aktif vakum sistemlerinde, proteze entegre edilmiş mekanik veya elektronik bir pompa bulunur.
Sürekli Tahliye: Kullanıcı adım attığında veya protezi hareket ettirdiğinde pompa devreye girerek soket ile güdük arasındaki havayı tahliye eder.
Negatif Basınç Oluşumu: Hava tahliye edildikçe soket içinde negatif basınç oluşur.
Hacim Değişimlerine Uyum: Gün içinde güdükte meydana gelen hacim değişimlerinde sistem basınç dengesini korumaya çalışır.
Sistem Bileşenleri
Pompa: Mekanik (kullanıcının hareket enerjisiyle çalışan) veya elektronik (pil ve motorla çalışan) pompalar bulunmaktadır.
Vakum Soketi: Hava sızdırmaz olacak şekilde tasarlanmış, genellikle karbon fiber malzemeden üretilen soket türüdür.
Hava Sızdırmaz Liner: Güdüğe giyilen, hava kaçağını önlemeye yardımcı olan silikon veya termoplastik kılıftır.
Kontrol Valfi ve Hortum: Pompa ile soket arasındaki hava geçişini sağlayan mekanik parçalardır.
Sistem Özellikleri
Protezin güdükte tutunmasına yardımcı olur.
Yokuş çıkma, çömelme, merdiven inme gibi hareketlerde stabiliteye katkı sağlaması hedeflenir.
Adım sırasında oluşabilecek sürtünmenin azaltılmasına yardımcı olur.
Gün içinde güdük hacmi değişimlerinde uyum sağlaması hedeflenir.
Genel Bilgiler
Farklı pompa tipleri (mekanik ve elektronik) bulunmaktadır.
Sistemin kullanımı belirli bir uyum süreci gerektirebilir.
Periyodik bakım önerilmektedir.
Cilt hassasiyeti olan kişilerde kullanım öncesinde değerlendirme yapılması önem taşır.
2. Pasif Vakum Sistemli Diz Altı Protez Bacak
Pasif vakum sistemleri, mekanik veya elektronik pompa kullanmadan, kullanıcının vücut ağırlığı ve hareketi ile oluşan negatif basınçtan faydalanan bir protez tutunma sistemidir.
Temel Çalışma Prensibi
Kullanıcı protezi giydiğinde, hava sızdırmaz liner ve soket içine yerleştirilir.
Ayak yere basıldığında (yüklenme fazı), vücut ağırlığı ile soket içindeki hava sıkışır ve tek yönlü valf aracılığıyla dışarı çıkar.
Ayak yerden kalktığında (salınım fazı), valf sayesinde hava geri giremez ve soket içinde negatif basınç oluşur.
Sistem Bileşenleri
Hava Sızdırmaz Liner: Güdüğe giyilen, hava kaçağını önlemeye yardımcı olan silikon veya termoplastik kılıftır.
Vakum Soketi: Hava sızdırmaz olacak şekilde tasarlanmış soket türüdür.
Tek Yönlü Valf: Soketten dışarıya hava geçişine izin veren, dışarıdan içeriye hava girişini engelleyen mekanik parçadır.
Süspansiyon Dizliği: Soketin üst kenarından uyluğa kadar uzanan, hava sızdırmazlığı sağlamaya yardımcı olan elastik kılıftır.
Sistem Özellikleri
Mekanik parçalardan oluşur.
Farklı sistem tiplerine göre ağırlık ve maliyet açısından farklılıklar bulunmaktadır.
Kullanım sırasında oluşan ses seviyesi düşüktür.
Periyodik bakım önerilmektedir.
Genel Bilgiler
Pasif vakum sistemleri belirli kullanım koşullarında tercih edilebilmektedir.
Süspansiyon dizliğinin kullanımı belirli bir uyum süreci gerektirebilir.
Valfin periyodik olarak kontrol edilmesi önerilmektedir.
B. Pin (Kilit) Sistemli Protezler
1. Silikon Liner Pin Sistemli (Pin Kilitli) Protez Bacak
Pin sistemli protezler, güdüğe giyilen silikon liner üzerindeki metal bir pinin, protez soketinin altındaki mekanik kilit mekanizmasına oturması ile tutunma sağlayan bir sistemdir.
1. Temel Çalışma Prensibi
Kullanıcı, güdüğüne silikon liner’ı giyer. Liner’ın ucunda bulunan pin bulunur.
Liner’lı güdük, protez soketinin içine yerleştirilir. Soketin alt noktasında bulunan kilit mekanizması, pini tutar.
Protezi çıkarmak için soket üzerindeki düğmeye basılarak kilit mekanizması serbest bırakılır.
2. Sistem Bileşenleri
Silikon Liner + Pin: Tıbbi sınıf silikon, jel veya termoplastik elastomerden üretilir. Liner’ın ucunda paslanmaz çelik veya titanyum pin bulunur.
Sert Soket: Karbon fiber veya termoplastikten üretilir. Vücut ağırlığının aktarılmasına yardımcı olur.
Pin Kilidi: Metal alaşımlardan üretilir. Soketin alt noktasına monte edilir. Yaylı mandallar veya bilye mekanizması ile çalışır.
3. Sistem Özellikleri
Mekanik parçalardan oluşur.
Farklı sistem tiplerine göre maliyet ve ağırlık açısından farklılıklar bulunmaktadır.
Belirli kullanım koşullarında tercih edilebilmektedir.
Periyodik bakım önerilmektedir.
4. Genel Bilgiler
Liner’ın periyodik olarak temizlenmesi önerilmektedir.
Kullanım sırasında cilt durumunun gözlemlenmesi önem taşır.
Farklı liner tipleri ve kalınlıkları bulunmaktadır.
2. Silikon Linerli Pinksiz (Pin Kilitsiz) Protez Bacak
Pasif vakum sistemleri, liner ile soket arasında oluşturulan negatif basınç (vakum) ile çalışan bir protez tutunma sistemidir. Bu sistemde metal bir pin ve mekanik kilit bulunmaz.
1. Temel Çalışma Prensibi
Kullanıcı, distal ucunda metal pin bulunmayan silikon bir liner giyer.
Liner’lı güdük, protez soketine yerleştirilir.
Bacak yere bastığında, vücut ağırlığı ile soket içindeki hava tek yönlü valf aracılığıyla dışarı çıkar.
Bacak havaya kalktığında, valf sayesinde hava geri giremez ve soket içinde negatif basınç oluşur.
Süspansiyon dizliği, üst kısımdan hava girişini engelleyerek vakumun korunmasına yardımcı olur.
2. Sistem Özellikleri
Belirli kullanım koşullarında tercih edilebilmektedir.
Farklı sistem tiplerine göre maliyet ve ağırlık açısından farklılıklar bulunmaktadır.
Periyodik bakım önerilmektedir.
Süspansiyon dizliğinin belirli aralıklarla yenilenmesi gerekebilir.
3. Genel Bilgiler
Liner ve dizliğin periyodik olarak temizlenmesi önerilmektedir.
Kullanım sırasında cilt durumunun gözlemlenmesi önem taşır.
Farklı liner tipleri ve kalınlıkları bulunmaktadır.
Diz Altı Protez Bacak Bileşenleri
1. Soket (Kovan)
Protez bacağın bir parçasıdır. Ampute bacağın kalan kısmının (güdük) içine yerleştiği bölümdür.
Özellikleri:
Kişiye özel ölçü alınarak üretilir
Karbon fiber, reçine veya termoplastik malzemeden yapılabilir
Basıncı dağıtma özelliği bulunur
Konfor ve kontrol hedeflenir
Soket türleri:
Quadrilateral soket
Ischial Containment soket
MAS (Marlo Anatomical Socket)
2. Liner (Silikon Kılıf)
Güdük ile soket arasında yer alan bir ara katmandır.
Özellikleri:
Sürtünmeyi azaltma özelliği bulunur
Cilt korumasına yardımcı olur
Konfor hedeflenir
Vakum veya pin sistemleri ile birlikte kullanılabilir
Malzemeler:
Silikon
Jel
Poliüretan
3. Süspansiyon Sistemi
Protez bacağın bacakta tutunmasına yardımcı olan sistemlerdir.
Başlıca türleri:
1. Vantuzlu (Suction) Sistem
Hava vakumu ile çalışır.
Kullanılan sistem türlerinden biridir.
2. Vakumlu Sistem
Aktif vakum pompası kullanır.
Soket içinde tutuşu destekler.
3. Pin Kilitli Sistem
Liner üzerindeki pin, mekanik kilit mekanizmasına yerleşir.
4. Kemer/Kuşak Sistemleri
Ek bir destek mekanizmasıdır.
4. Diz Eklemleri
Diz altı protez bacaklarda kullanılan mekanik parçalardan biridir. Yürüme desteği sağlaması hedeflenir.Türleri;
Mekanik Dizler
Tek eksenli veya çok eksenli mekanizmalar içerebilir.
Hidrolik Dizler
Akışkan direnç sistemi kullanır.
Pnömatik Dizler
Hava basıncı ile çalışır.
Mikroişlemcili Dizler
Sensörler ile hareket analizi yapabilen sistemlerdir.
5. Protez Ayak
Yürüme ve dengeye destek sağlaması hedeflenen alt bileşendir.
Türleri:
SACH Ayak
Basit yapılı bir ayak türüdür
Düşük aktivite seviyesinde kullanılabilir
Enerji Depolayan Karbon Ayak
Karbon fiber malzemeden üretilir
Enerji depolama özelliği bulunur
Dinamik Ayaklar
Spor ve aktif kullanıma uygun olabilir
Mikroişlemcili Ayaklar
Sensör sistemleri içerir
6. Kozmetik Kaplama
Protez bacağın dış yüzeyini oluşturan ve protezi kaplayan bir bileşendir.
Kullanım amacı: Protezin dış yapısını tamamlamaya yöneliktir.
Malzemeler:
Sünger köpük
Silikon kaplama
Teknik Özellikler:
Sünger köpük kaplamalar, belirli bir hacim ve şekil oluşturmak amacıyla kullanılır.
Silikon kaplamalar, farklı yoğunluk ve esneklik seviyelerinde üretilebilmektedir.
Kaplamalar, protezin genel yapısına uyumlu olacak şekilde şekillendirilir.
Uygulama Süreci:
Protezin yapısı tamamlandıktan sonra kaplama uygulanır.
Kaplama, protezin boyutlarına uygun olarak hazırlanır.
Farklı renk ve doku seçenekleri bulunabilir.
Uygulama Süreci Nasıl İşler?
Ön Değerlendirme & Ölçüm
Uygulama süreci, uzman ekibimiz tarafından yapılan kapsamlı değerlendirme ve dijital ölçümlerle başlar. Kişiye özel ihtiyaçlar belirlenir.
Tasarım & Üretim
Belirlenen ihtiyaçlara uygun olarak protez, ortez veya tabanlık tasarlanmakta; kişiye özel ölçüm ve dijital modelleme teknikleri ile üretim süreci tamamlanmaktadır. Modern imalat yöntemleri kullanılarak uyum ve dayanıklılık hedeflenmektedir.
Uyumlama ve Uygulama
İlk deneme ve ayarlamalar, yürüme/kavrama/destek değerlendirmeleri ile günlük yaşam aktivitelerine yönelik kullanım bilgilendirmesi yapılmaktadır.
Takip, Bakım & Destek
Uygulama sonrası süreç, düzenli takip ve bakım hizmetleri ile devam etmektedir. Ürünün performansı değerlendirilir, gerekli ayarlama ve revizyonlar yapılarak kullanım ömrünün korunması hedeflenmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Protez, doğuştan eksik olan veya sonradan kaybedilen uzuvların yerine kullanılan yapay uzuvlardır. Modern protezler kişiye özel ölçü alınarak üretilir ve hastanın günlük yaşamını kolaylaştırmayı amaçlar.
Ortez, kas ve iskelet sistemini desteklemek, düzeltmek veya korumak amacıyla kullanılan medikal cihazlardır. Skolyoz korsesi, diz ortezi ve ayak bileği ortezi en yaygın örneklerdir.
Değerlendirme ve ölçü alma
Kişiye özel tasarım
Protez üretimi
Deneme ve uyum süreci
Yürüme ve kullanım bilgilendirmesi
Bu süreç kişinin ihtiyaçlarına göre şekillendirilir.
Ameliyat sonrası sürecin tamamlanmasının ardından genellikle 4–8 hafta içinde protez uygulamasına başlanabilmektedir. Bu süre kişinin sağlık durumuna göre farklılık gösterebilir.
Skolyoz korsesi, omurgada eğrilik bulunan durumlarda deste sağlamak amacıyla kullanılmaktadır. Özellikle büyüme çağındaki çocuklarda uygulanmaktadır.
Kişiye özel tabanlık, ayak analizi ve basınç ölçümü yapılarak hazırlanan ortopedik tabanlıktır. Düz tabanlık, topuk dikeni ve ayak ağrıları gibi durumlarda destek sağlamak amacıyla kullanılmaktadır.
Silikon protez, parmak, el veya ayak gibi uzuv kayıplarında kullanılan ve insan cildine benzer görünüm hedeflenen estetik bir protezdir. Kişiye özel ölçü alınarak üretilmekte olup doğal renk ve dokuya sahiptir.
Bazı protez ve ortez ürünleri SGK tarafından belirli oranlarda karşılanabilir. Bu durum hastanın raporuna ve ürün türüne göre değişiklik gösterir.
SGK Desteği Bilgilendirme
- Bazı protez ve ortez ürünleri, belirli şartların sağlanması halinde SGK tarafından kısmen veya tamamen karşılanabilmektedir.
- SGK kapsamında sigortalı olanlar
- Bağkur (4/b) veya Genel Sağlık Sigortası kapsamındaki kişiler bu desteğe başvurabilir.
- Destekten yararlanma koşulları kişinin sağlık raporuna ve ürün türüne göre değişiklik göstermektedir.
Bize Ulaşın
Mesaj Gönder
Bu formu doldurmanız halinde ekibimiz size geri dönüş sağlayacaktır.
