Biyonik Protezler

Biyonik protez, günümüzde mevcut olan en gelişmiş ve çok yönlü protez kollar ve eller arasında yer alır. Bu cihazlar, kullanıcının kendi kas hareketlerinden kaynaklanan elektriksel sinyaller (miyoelektrik sinyaller) tarafından kontrol edilir ve bir batarya ile çalışır .

Çalışma prensibi şu şekildedir: Artık uzvun derisine yerleştirilen elektrotlar, kullanıcı bir hareket yapmak istediğinde kaslarından gelen sinir uyarılarını algılar. Bu sinyaller, protez içindeki mikroişlemci tarafından işlenir ve protez eldeki motorları kontrol ederek istenen hareketi (örneğin, eli açmak, kapatmak veya bir nesneyi kavramak) gerçekleştirir . Bu sayede, çok çeşitli parmak hareketleri ve kavrama şekilleri üzerinde hassas ve çok yönlü bir kontrol sağlanır .

Klasik (mekanik) protezler genellikle vücut gücü ile (örneğin, omuz ve sırt kaslarının hareketiyle kablolar aracılığıyla) kontrol edilir ve daha basit kavrama işlevleri sunar . Biyonik (miyoelektrik) protezler ise kullanıcının kas sinyallerini doğrudan algılayarak çalışır, bu da çok daha doğal, hassas ve çok yönlü bir kontrol imkanı sağlar . Biyonik protezler, tüm parmakların bağımsız hareket edebilmesi gibi gelişmiş özellikler sunar .

Biyonik protez kullanımı, doğuştan kol veya el farklılığı olanlar, travma (iş kazası, trafik kazası vb.) veya hastalık (diyabet, damar hastalıkları, enfeksiyon, tümör) sonucu üst ekstremite amputasyonu geçiren kişiler için değerlendirilebilir . Ancak, biyonik protez herkes için uygun olmayabilir. Uygunluk durumu, kişinin genel sağlık durumu, kalan kaslarından yeterli ve istikrarlı sinyal alınıp alınamadığı, amputasyon seviyesi ve kişisel motivasyonu gibi faktörlere bağlı olarak uzman bir hekim ve protez uzmanı tarafından yapılan değerlendirme ile belirlenir .

Biyonik protezler, doğal bir elin işlevlerini taklit ederek birçok günlük aktiviteyi yerine getirmenize yardımcı olmayı hedefler. Tutma, sıkma, yazı yazma, yemek yeme, bilgisayar kullanma ve giyinme gibi ince motor beceri gerektiren aktiviteler desteklenir . Doğru cihaz, kişinin bağımsızlığını ve hareket kabiliyetini geri kazanmasına, işine geri dönmesine ve günlük işlerini daha rahat yapmasına yardımcı olabilir .

Biyonik protez hazırlama süreci, değerlendirme, ölçü alma, soket tasarımı ve üretimi, bileşen seçimi ve montaj, uyumlama ve deneme ile kullanım eğitimi aşamalarından oluşur. Bu süreç kişiye ve kullanılacak sistemin karmaşıklığına bağlı olarak birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişebilmektedir.

Başlangıç döneminde, protezin oturduğu bölgede (güdük) hafif bir dolgunluk veya baskı hissi görülebilir. Ancak, kişiye özel olarak tasarlanan uygun bir soket ve uyumlama süreci ile bu hissin azaltılması hedeflenir.

Evet, spor aktiviteleri için özel olarak tasarlanmış biyonik protez bileşenleri bulunmaktadır. Ancak, kullanıcının aktivite seviyesine ve spor dalına uygun seçimler yapılması ve doktor / protez uzmanı onayı alınması önemlidir .

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), belirli şartların sağlanması halinde bazı protez türlerine kısmi veya tamamen katkıda bulunabilmektedir. Biyonik (mikroişlemcili) diz üstü protezler ve myoelektrik kol protezleri, belirli limitler ve koşullar dahilinde SGK geri ödeme kapsamındadır . Bu katkıdan yararlanabilmek için kişinin en az 5 yıl boyunca başka bir diz üstü protez kullanmış olması gibi özel şartlar aranabilir. Ayrıca, kişinin SGK statüsüne göre (çalışan/emekli) farklı katılım payları uygulanabilir . Detaylı bilgi ve güncel ödeme tutarları için bağlı bulunulan SGK il müdürlüğüne veya bir sosyal güvenlik danışmanına başvurulması önerilir.

Soket, elektronik bileşenler (motor, batarya) ve terminal cihazın düzenli olarak kontrol edilmesi önerilir. Bataryanın düzenli şarj edilmesi ve mekanik parçaların temizliği yapılmalıdır. Periyodik bakım ve kontrol, kullanım ömrünün uzatılması açısından önemlidir. Herhangi bir arıza veya performans düşüklüğü durumunda yetkili protez merkezine danışılmalıdır.

Bazı modeller su sıçramalarına karşı dayanıklı olarak üretilmiş olsa da, tüm biyonik protezler su geçirmez değildir. Her modelin suya dayanıklılık seviyesi farklıdır. Yüzme veya duş gibi aktiviteler için özel olarak tasarlanmış su geçirmez protez çözümleri bulunabilir. Bu konuda protez uzmanınızdan bilgi almanız önemlidir.