Transfemoral Protezler
Diz Üstü Protez Bacak Nedir?
Diz üstü protez bacak , diz eklemi seviyesinin üstünden (uyluk bölgesinden) amputasyon uygulanmış bireyler için kullanılan bir protez sistemidir. Tıbbi adıyla transfemoral protez olarak bilinir. Bu protezler, eksik bacağın yanı sıra diz ekleminin fonksiyonunun desteklenmesine yönelik olarak tasarlanmaktadır.
🔧 Temel Bileşenleri
Soket: Kalan uyluk kısmını kapsayan bölümdür.
Diz eklemi: Hareket mekanizmasını içerir.
Pilon: Bağlantı elemanıdır.
Ayak: Yürüme sırasında zemine temas eden bölümdür.
Süspansiyon sistemi: Protezin stabilizasyonuna yardımcı olur.
🧠 Kullanım Amacı
Diz üstü protez bacakların kullanımında; yürüme, denge ve günlük yaşam aktivitelerinin desteklenmesi hedeflenmektedir.
Diz Tipine Göre Diz Üstü Protez Bacak Türleri
1. Mekanik Diz Eklemli Protezler
Mekanik dizli protezler, diz üstü (transfemoral) amputasyon durumlarında kullanılan bir protez diz sistemidir. Elektronik veya sensör içermeyen bu sistemler, kullanıcının kas gücü ile mekanik düzenekler sayesinde çalışmaktadır.
Mekanik Diz Türleri ;
Kilitli Diz (Locking Knee)
Diz hareketi kilitlenebilen sistemdir.
Hareket kontrolü sağlamaya yardımcı olur.
Serbest Diz (Free Knee)
Diz hareketi serbesttir.
Denge gerektiren bir sistemdir.
Çok Eksenli (Polycentric) Diz
Birden fazla dönme noktası bulunur.
Oturma ve kalkma hareketlerine uyumludur.
Teknik Özellikler:
Enerji kaynağı: Pasif sistem
Kontrol: Kullanıcının kas gücü ve mekanik yapı
Bakım: Periyodik bakım önerilmektedir
2. Hidrolik ve Pnömatik Eklemli Protezler
Hidrolik diz protezleri, diz eklemi içinde bulunan sıvı (genellikle yağ) aracılığıyla hareketin düzenlenmesine yardımcı olan sistemlerdir.
Çalışma Prensibi:Diz bükülüp açılırken içerdeki sıvı dar kanallardan geçer.Bu geçiş, hareket hızı ve direnci üzerinde etkilidir.Kullanıcının adım hızına göre uyum gösterebilir.
Pnömatik diz protezleri, hava basıncı ile çalışan sistemlerdir.
Çalışma Prensibi:Diz hareketinde hava sıkışmakta ve genleşmektedir.Bu basınç değişimi dizin hızını etkilemektedir.Salınım (swing) fazında kullanımı yaygındır.
3. Mikroişlemcili (Akıllı) Diz Üstü Protez Bacak
Mikroişlemcili diz protezleri, sensörler ve bir mikroişlemci aracılığıyla çalışan bir protez sistemidir.
Çalışma Prensibi:
Protez içinde bulunan sensörler (ivme, açı, yük sensörleri) yürüyüş sırasında veri toplar.
Mikroişlemci bu verileri analiz eder.
Diz ekleminin direnci, hızı ve açısı bu analiz doğrultusunda düzenlenebilir.
Bu sistem, bilgisayar kontrollü bir hidrolik mekanizmayı yönetir.
Sistem Özellikleri:
Yürüme hızına uyum sağlaması hedeflenir.
Merdiven inme ve çıkma sırasında destek sağlaması amaçlanır.
Oturma ve kalkma hareketlerinde kontrollü hareket hedeflenir.
Bazı modellerde Bluetooth veya mobil uygulama ile ayar yapılabilmektedir.
Soket Sistemine Göre Diz Üstü Bacak Protez Türleri
1. Shuttle Lock (Pin ve Kilit) Sistemi
🔹 1. Pin (Pim)Silikon liner’ın altına vidalanır. Genellikle paslanmaz çelik veya titanyum üzerinde tırtıklı (ratchet/dişli) yapı bulunur.Bu dişler kilit mekanizmasına tek yönlü ilerler🔹 2. Shuttle Lock (Kilit Mekanizması)Soketin altına entegre edilirİçinde, yaylı mandal / kilitleme dişlisipin’i tutan mekanik kavrama sistemi pin içeri girdikçe kademeli olarak kilitlenir.🔹 3. Release (Açma Butonu)Soketin alt kısmında bulunur basıldığında iç mekanizma açılır ve pin serbest kalır.🔹 4. Liner (Silikon Kılıf)Güdüğe giyilir pin bu liner’a bağlıdır.Yumuşak yapı sayesinde basınç dağılımı sağlaması amaçlanır ve cildi koruması hedeflenir.
Çalışma Prensibi:
- Kullanıcı liner’ı giyer
- Pin aşağı doğru sokete yönlendirilir
- Pin kilit içine girer
- İç mekanizma pin’i tek yönlü yakalar (ratchet sistemi)
- “Klik klik” sesiyle kilitlenme gerçekleşir
- Güdük ile protez arasında mekanik bağlantı oluşur
2. Vakum Sistemleri
Hava basıncı farkı prensibi ile çalışır.
Pasif Vakum Sistemleri: Soketin alt kısmında bulunan tek yönlü valf sayesinde hava dışarı atılır, geri girişi engellenir.
Aktif Vakum Sistemleri: Mekanik veya elektronik bir pompa, soket içindeki havayı sürekli olarak tahliye eder.
Bazı sistemlerde dıştan bir dizlik (sleeve) ile ek destek sağlanabilir.
Diz Üstü Protez Bacak Bileşenleri
1. Soket (Kovan)
Protezin bir parçasıdır. Ampute bacağın kalan kısmının (güdük) içine yerleştiği bölümdür.
Özellikleri:
Kişiye özel ölçü alınarak üretilir
Karbon fiber, reçine veya termoplastik malzemeden yapılabilir
Basıncı dağıtma özelliği bulunur
Konfor ve kontrol hedeflenir
Soket türleri:
Quadrilateral soket
Ischial Containment soket
MAS (Marlo Anatomical Socket)
2. Liner (Silikon Kılıf)
Güdük ile soket arasında yer alan bir ara katmandır.
Özellikleri:
Sürtünmeyi azaltma özelliği bulunur
Cilt korumasına yardımcı olur
Konfor hedeflenir
Vakum veya pin sistemleri ile birlikte kullanılabilir
Malzemeler:
Silikon
Jel
Poliüretan
3. Süspansiyon Sistemi
Protezin bacakta tutunmasına yardımcı olan sistemlerdir.
Başlıca türleri:
1. Vantuzlu (Suction) Sistem
Hava vakumu ile çalışır.
Kullanılan sistem türlerinden biridir.
2. Vakumlu Sistem
Aktif vakum pompası kullanır.
Soket içinde tutuşu destekler.
3. Pin Kilitli Sistem
Liner üzerindeki pin, mekanik kilit mekanizmasına yerleşir.
4. Kemer/Kuşak Sistemleri
Ek bir destek mekanizmasıdır.
4. Diz Eklemleri
Diz üstü protezlerde kullanılan mekanik parçalardan biridir. Yürüme desteği sağlaması hedeflenir.Türleri;
Mekanik Dizler
Tek eksenli veya çok eksenli mekanizmalar içerebilir.
Hidrolik Dizler
Akışkan direnç sistemi kullanır.
Pnömatik Dizler
Hava basıncı ile çalışır.
Mikroişlemcili Dizler
Sensörler ile hareket analizi yapabilen sistemlerdir.
5. Protez Ayak
Yürüme ve dengeye destek sağlaması hedeflenen alt bileşendir.
Türleri:
SACH Ayak
Basit yapılı bir ayak türüdür
Düşük aktivite seviyesinde kullanılabilir
Enerji Depolayan Karbon Ayak
Karbon fiber malzemeden üretilir
Enerji depolama özelliği bulunur
Dinamik Ayaklar
Spor ve aktif kullanıma uygun olabilir
Mikroişlemcili Ayaklar
Sensör sistemleri içerir
6. Kozmetik Kaplama
Protezin dış yüzeyini oluşturan ve protezi kaplayan bir bileşendir.
Kullanım amacı: Protezin dış yapısını tamamlamaya yöneliktir.
Malzemeler:
Sünger köpük
Silikon kaplama
Teknik Özellikler:
Sünger köpük kaplamalar, belirli bir hacim ve şekil oluşturmak amacıyla kullanılır.
Silikon kaplamalar, farklı yoğunluk ve esneklik seviyelerinde üretilebilmektedir.
Kaplamalar, protezin genel yapısına uyumlu olacak şekilde şekillendirilir.
Uygulama Süreci:
Protezin yapısı tamamlandıktan sonra kaplama uygulanır.
Kaplama, protezin boyutlarına uygun olarak hazırlanır.
Farklı renk ve doku seçenekleri bulunabilir.
Uygulama Süreci Nasıl İşler?
Ön Değerlendirme & Ölçüm
Uygulama süreci, uzman ekibimiz tarafından yapılan kapsamlı değerlendirme ve dijital ölçümlerle başlar. Kişiye özel ihtiyaçlar belirlenir.
Tasarım & Üretim
Belirlenen ihtiyaçlara uygun olarak protez, ortez veya tabanlık tasarlanmakta; kişiye özel ölçüm ve dijital modelleme teknikleri ile üretim süreci tamamlanmaktadır. Modern imalat yöntemleri kullanılarak uyum ve dayanıklılık hedeflenmektedir.
Uyumlama ve Uygulama
İlk deneme ve ayarlamalar, yürüme/kavrama/destek değerlendirmeleri ile günlük yaşam aktivitelerine yönelik kullanım bilgilendirmesi yapılmaktadır.
Takip, Bakım & Destek
Uygulama sonrası süreç, düzenli takip ve bakım hizmetleri ile devam etmektedir. Ürünün performansı değerlendirilir, gerekli ayarlama ve revizyonlar yapılarak kullanım ömrünün korunması hedeflenmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Diz üstü protez bacak, diz eklemi seviyesinin üstünden (uyluk bölgesinden) yapılan amputasyon sonrasında kullanılan ve diz eklemi mekanizmasını da içeren bir protez sistemidir.
Diz üstü protez bacak, kalan uyluk kaslarının hareketi ile kontrol edilir. Protez içindeki diz eklemi mekanizması, yürüme sırasında salınım ve duruş fazlarını yönetir. Kullanıcının kas gücü, denge yeteneği ve kullanım amacına göre farklı mekanizmalar tercih edilebilmektedir.
Diz üstü protez bacaklar, kullanılan diz eklemi mekanizmasına göre sınıflandırılabilir:
Mekanik diz sistemleri: Yay veya sürtünme mekanizması ile çalışır.
Hidrolik diz sistemleri: Sıvı basıncı ile hareket kontrolü sağlar.
Pnömatik diz sistemleri: Hava basıncı ile çalışır.
Mikroişlemcili diz sistemleri: Sensörler ve elektronik kontrol ünitesi içerir.
- Shuttle Lock (Pin ve Kilit) Sistemi
- Vakum Sistemleri
Bir diz üstü protez bacak genellikle şu parçalardan oluşmaktadır:
Soket: Güdüğü saran ve protezin vücuda bağlanmasını sağlayan bölümdür.
Diz eklemi: Hareket kontrolünü sağlayan mekanizmadır.
Pilon: Bağlantı çubuğudur.
Ayak: Yere temas eden ve yürüme dengesine yardımcı olan bölümdür.
Süspansiyon sistemi: Protezin güdükte tutunmasını sağlayan yapıdır.
Diz üstü protez bacak uygulaması, diz üstü amputasyonu bulunan bireyler için değerlendirilmektedir. Uygunluk durumu, kişinin genel sağlık durumu, kas yapısı, denge yeteneği ve yaşam tarzı gibi faktörlere bağlı olarak uzman değerlendirmesi ile belirlenir.
Alışma süreci kişiden kişiye farklılık göstermektedir. Başlangıçta kısa süreli kullanımlarla başlanması, sürenin kademeli olarak artırılması önerilmektedir. Düzenli kullanım ve uygun bilgilendirme ile uyum sürecinin desteklenmesi hedeflenmektedir.
Diz üstü protez bacaklar, yürüme ve denge açısından diz altı protezlere göre daha fazla kas gücü ve denge gerektirebilmektedir. Ancak doğru protez seçimi, uygun soket uyumu ve kullanım bilgilendirmesi ile günlük aktivitelerin desteklenmesi hedeflenmektedir.
Farklı amaçlara yönelik olarak geliştirilmiş diz üstü protez bacak sistemleri bulunmaktadır. Spor aktiviteleri için özel olarak tasarlanan komponentler kullanılabilmektedir. Spor amaçlı kullanımda uzman değerlendirmesi önem taşımaktadır.
Diz üstü protezin ömrü, kullanım sıklığına, aktivite düzeyine ve bakım koşullarına bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. Bazı bileşenler (soket, ayak, diz eklemi) zaman içinde yenilenebilmektedir. Düzenli bakım ve periyodik kontrol önerilmektedir.
Ölçü alma, değerlendirme ve deneme süreçleri dahil olmak üzere protezin hazırlanma süresi genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişebilmektedir. Süre, kullanılacak sistemin karmaşıklığına ve kişiye özel uyarlama ihtiyacına göre farklılık gösterebilir.
SGK Desteği Bilgilendirme
- Bazı protez ve ortez ürünleri, belirli şartların sağlanması halinde SGK tarafından kısmen veya tamamen karşılanabilmektedir.
- SGK kapsamında sigortalı olanlar
- Bağkur (4/b) veya Genel Sağlık Sigortası kapsamındaki kişiler bu desteğe başvurabilir.
- Destekten yararlanma koşulları kişinin sağlık raporuna ve ürün türüne göre değişiklik göstermektedir.
Bize Ulaşın
Mesaj Gönder
Bu formu doldurmanız halinde ekibimiz size geri dönüş sağlayacaktır.
